گروهی از دانشجویان دانشگاه فناوری آیندهوون هلند موفق شدند نخستین خودروی آفرورد کار با انرژی خورشید جهان را بسازند و آزمایش کنند. این خودرو که «استلا ترا» نام دارد، توانست حدود هزار کیلومتر در صحرای بزرگ آفریقا را بدون مشکل طی کند.
چرا خودروهای خورشیدی؟
خودروهای الکتریکی یکی از راه‌های کاهش آلاینده‌های ناشی از حمل‌ونقل به شمار می‌روند؛ با این حال، میزان تأثیر مثبت آن‌ها بر محیط‌زیست تا حد زیادی به منبع تغذیه‌شان از شبکه برق بستگی دارد. ارتقای کل شبکه برق به منابع تجدیدپذیر کاری دشوار و زمان‌بر است، اما می‌توان هر خودرو را با نصب پنل‌های خورشیدی مستقل از شبکه کرد.
تاکنون بیشتر تلاش‌ها در زمینه‌ی خودروهای خورشیدی در مرحله‌ی نمونه‌سازی باقی مانده‌اند. پروژه‌هایی مانند «لایت‌یر» که سال گذشته تولید شدند، به دلیل مشکلات تجاری متوقف شدند. با این حال، تیم خورشیدی آیندهوون تجربه‌ی موفقی در این حوزه دارد؛ آن‌ها پیش‌تر یک ون کمپر خورشیدی ساخته و در سال ۲۰۲۱ سفری دو هزار کیلومتری را با آن انجام داده‌اند.
تیم سازنده
تیم خورشیدی آیندهوون که دانشجویان دانشگاه فناوری آیندهوون را شامل می‌شود، تاکنون بارها در مسابقات معتبری مانند چالش جهانی خورشیدی استرالیا به مقام نخست رسیده است. تلاش‌های پیوسته‌ی آن‌ها برای ارتقای عملکرد خودروهای خورشیدی، اکنون به ساخت نخستین خودروی آفرورد با انرژی خورشید منجر شده است. در سال ۲۰۲۱، این گروه خودرویی به نام «استلا ویتا» را نیز معرفی کرده بود.
شاسی بلند خورشیدی
امروزه خودروهای الکتریکی شاسی‌بلند در صنعت خودرو چندان تازه نیستند و چند شرکت آن‌ها را به‌صورت تجاری تولید می‌کنند. اما این خودروها به دلیل ابعاد بزرگ‌تر، به باتری‌های پرحجم‌تری نیاز دارند که وزن کلی را بالا می‌برد.
تیم هلندی این مسئله را در طراحی خود لحاظ کرد و شاسی‌بلندی ساخت که وزنش حدود یک‌چهارم کمتر از نمونه‌های معمولی است. چون باتری خودرو در حین حرکت از طریق پنل‌های خورشیدی شارژ می‌شود، می‌توان از باتری کوچک‌تری استفاده کرد و در نتیجه وزن خودرو کاهش یافت.
استلا ترا در نهایت خودرویی با وزن ۱۲۰۰ کیلوگرم، حداکثر سرعت ۱۴۵ کیلومتر بر ساعت و برد حدود ۶۳۰ کیلومتر در یک روز آفتابی شد.
طراحی از صفر
پنل‌های خورشیدی روی سقف خودرو انرژی لازم را فراهم می‌کنند، اما نقطه‌ی کلیدی استلا ترا در بخش زیر کاپوت آن است. چون این خودرو باید در مسیرهای ناهموار مقاومت کند، مهندسان نتوانستند قطعات آماده‌ی خودروهای معمولی را به کار بگیرند؛ همچنین به دلیل نبود نمونه‌ی پیشینی برای این نوع خودرو، امکان استفاده از منابع خارجی نیز وجود نداشت.
به همین دلیل، تیم تمام قطعات و سیستم‌های خودرو از جمله سیستم تعلیق و مبدل‌های پنل خورشیدی را از ابتدا طراحی کرد. چون هلند کشوری با آفتاب محدود است و خودرو برای مسیرهای آفرورد طراحی شده بود، تصمیم گرفتند آزمایش‌های گسترده را در مراکش انجام دهند.
ویس باس، مدیر تیم، گفت: «تقریباً همه‌چیز، از سیستم تعلیق گرفته تا مبدل‌های پنل‌های خورشیدی، مخصوص استلا ترا و توسط خودمان طراحی شده است. تیم ما مرزهای فناوری را جابه‌جا کرده و انتظار داریم این خودرو طی پنج تا ده سال آینده وارد بازار شود.»
سفر به مراکش
قابلیت‌های آفرورد استلا ترا در طول سفر به مراکش به آزمون گذاشته شد. این خودروی دونفره از مناطق کوهستانی و رشته‌کوه ناهموار ریف عبور کرد، شیب‌های تند را پشت سر گذاشت، به یکی از بلندترین شهرهای مراکش سفر کرد و سپس وارد مسیرهای شنی صحرای بزرگ آفریقا شد.
در جریان سفر، فرمان خودرو دچار خرابی شد، اما با استفاده از قطعات در دسترس در همان محل تعمیر گردید.
ویژگی‌های دیگر
چون این خودرو برای سفرهای دور و دراز طراحی شده، تیم سازنده صندلی‌هایی تخت‌شو تعبیه کرده تا فضایی راحت برای استراحت فراهم شود. پنل‌های خورشیدی آن علاوه بر تأمین انرژی حرکت، می‌توانند برای پخت‌وپز و شارژ تلفن همراه نیز استفاده شوند.
گفته می‌شود پنل‌های خورشیدی استلا ترا توانایی تبدیل ۹۷ درصد از نور جذب‌شده به انرژی الکتریکی را دارند. این بهره‌وری سبب شد خودرو حدود ۳۰ درصد بهتر از پیش‌بینی‌های اولیه‌ی تیم عمل کند.
چشم‌انداز آینده
تیم خورشیدی آیندهوون همواره سال‌ها پیش از عرضه‌ی تجاری، فناوری‌های نوین را در قالب نمونه‌های آزمایشی معرفی می‌کند. این گروه امیدوار است موفقیت‌های اخیرشان، تولیدکنندگان خودرو را به ساخت خودروهایی با عملکرد زیست‌محیطی بهتر و باتری‌های بزرگ‌تر تشویق کند.
موفقیت این سفر بار دیگر نشان داد که برای توسعه‌ی وسایل نقلیه‌ی سازگار با محیط‌زیست محدودیتی وجود ندارد و می‌توان با سرعت بیشتری به سمت فناوری‌های پاک پیش رفت.
